Wszystko, co chciałbyś wiedzieć o lean

Lean managementLean management, zwane po polsku szczupłym zarządzaniem, to koncepcja zarządzania firmą, która polega na eliminacji strat. Jej geneza pochodzi z Japonii, a globalną popularność zyskała dzięki oparciu o nią systemu produkcyjnego Toyoty. W artykule wyjaśniamy, czym jest lean oraz jakimi zasadami się rządzi. Prezentujemy podstawowe typy marnotrawstwa, korzyści ze stosowania koncepcji Lean w zarządzaniu przedsiębiorstwem, a także bariery jej wdrożenia do firmy.

Lean management stanowi rozszerzenie koncepcji lean manufacturingu wykorzystywanego w procesie produkcyjnym Toyoty. W specjalistycznej nomenklaturze rozdziela się pojęcia lean na:

  • lean thinking określające pięć zasad szczupłego zarządzania zgodnych z koncepcją Daniela Jonesa i Jamesa Womacka,
  • lean enterprise, będące nazwą wdrożenia koncepcji lean do zarządzania całym łańcuchem wartości w przedsiębiorstwach.

Nazewnictwo koncepcji lean różni się w zależności od branży, w której jest wdrażana. W sektorze usługowym mamy do czynienia z lean service, w służbie zdrowia z lean healthcare, w logistyce lean logistic, w informatyce lean IT, a w szkolnictwie wyższym z lean higher education. Jak widać, metodologia lean jest niezwykle elastyczna i pozwala zoptymalizować zarządzanie wartością w niemal każdej rynkowej branży.

5 zasad lean

James Womack oraz Daniel Jones - autorzy książki Lean Thinking opublikowanej w 1996 roku - określili pięć zasad, którymi powinno kierować się przedsiębiorstwo działające zgodnie z koncepcją szczupłego zarządzania.

Określenie wartości dla klienta (ang. specify value)

Określenie tego, czym jest wartość dla klienta, ma fundamentalne znaczenie dla całego procesu zarządzania, pozwala redukować czynności, które nie generują wartości, a także poprawić jakość produktu końcowego i całego procesu produkcyjnego.

Zidentyfikowanie strumienia wartości (ang. identify the value stream)

Dostarczenie klientowi produktu końcowego o odpowiedniej dla niego wartości wymaga wykonania wielu powiązanych ze sobą czynności, działań i procesów. Określane są one jako strumień wartości. Obejmuje on działania służące zarówno przetwarzaniu materiałów, jak i informacji. Szczupłe zarządzanie wymaga dokładnej analizy strumienia wartości oraz jego zoptymalizowania pod kątem redukcji marnotrawstwa i poprawy jakości produktu końcowego.

Przepływ (ang. flow)

Utrzymywanie przepływu materiałów i informacji w obrębie całego strumienia wartości jest kluczowe dla zachowania płynności procesów produkcyjnych (świadczenia usług). Dzięki temu produkt może płynnie przechodzić pomiędzy poszczególnymi etapami wytwarzania bez przestojów, przerw oraz zakłóceń.

Stosowanie systemu ciągnięcia (ang. pull system)

Stosowanie systemu ciągnięcia ma kluczowe znaczenie dla zachowania optymalnego przepływu informacji, materiałów i produktów w procesie produkcyjnym. Określa on, iż produkty i usługi dostarczane są klientowi zgodnie z jego zapotrzebowaniem - dokładnie wtedy, gdy są potrzebne. Dzięki temu możliwe jest uniknięcie przestojów, nadmiaru produktów, informacji i materiałów, a także nieprawidłowego prognozowania popytu.

Doskonalenie (ang. perfection)

Dzięki nieustannemu doskonaleniu procesu lean managementu możliwe jest ciągłe usprawnianie całego strumienia wartości i jakości finalnych produktów przy redukcji marnotrawstwa.

Identyfikowanie typów marnotrawstwa

W książce "Toyota Production System: Beyond Large-Scale Production" autor wskazuje siedem podstawowych rodzajów marnotrawstwa, które można zidentyfikować podczas precyzowania łańcucha wartości przedsiębiorstwa. Zalicza się do nich:

  • zbędny ruch - nadmierny wysiłek wykonywany przez pracownika, który jest wynikiem nieprawidłowej organizacji pracy oraz brakiem jej ustandaryzowania,
  • nadprodukcja - wytwarzanie produktów niezgodnie z popytem,
  • zbędny transport - niepotrzebne przemieszczanie wyrobów i surowców,
  • nadmierne zapasy - przechowywanie zbyt dużej liczby surowców i półproduktów podczas procesu produkcji,
  • oczekiwanie - zbyt długi okres bezczynności maszyn, materiałów i pracowników w procesie strumienia wartości,
  • nadmierne przetwarzanie - zbyt duża liczba czynności niewymaganych do wytworzenia produktu o odpowiednich dla klienta parametrach i wartości,
  • wady - wytwarzanie produktu niezgodnie z oczekiwaniami klienta i ze specyfikacją.

Korzyści ze stosowania szczupłego zarządzania

Wdrożenie koncepcji lean do przedsiębiorstwa niesie za sobą liczne korzyści, które kompleksowo optymalizują i usprawniają procesy produkcyjne firmy, a także wzmacniając jej konkurencyjność. Do korzyści szczupłego zarządzania należy zaliczyć:

  • ograniczenie kosztów operacyjnych,
  • ograniczenie niekorzystnego wpływu firmy na środowisko naturalne,
  • poprawienie bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • poprawienie przepływu środków pieniężnych w firmie,
  • skrócenie czasu realizacji zamówień dla klientów,
  • skrócenie czasu opracowywania nowych produktów i usług,
  • poprawienie jakości świadczonych usług i produkowanych produktów,
  • zwiększenie produktywności,
  • poprawa elastyczności i łatwiejsze dopasowywanie się do wymagań klientów, popytu i rynkowych realiów,
  • poprawienie wskaźnika obrotu zapasami i zmniejszenie zapasów.

Bariery utrudniające wdrożenie koncepcji lean do przedsiębiorstwa

Wdrożenie oraz odpowiednie wykorzystywanie koncepcji lean to wymagające przedsięwzięcie. Podczas implementacji szczupłego zarządzania organizacje mogą napotkać kilka podstawowych barier, które utrudnią wdrożenie i utrzymanie koncepcji lean w przedsiębiorstwie. Zalicza się do nich:

  • różnice kulturowe,
  • brak standardów wdrażania koncepcji lean,
  • brak zaangażowania pracowników najwyższego szczebla,
  • traktowanie koncepcji lean jako narzędzi, a nie jako trwałej zmiany w firmie,
  • nieodpowiednia edukacja pracowników dotycząca koncepcji lean,
  • brak powiązania szczupłego zarządzania z celami strategicznymi firmy.

Artykuł opracowany przy współpracy z ProCognita - firmą oferującą szkolenia, doradztwo i wykłady z zakresu Agile i Lean.

Ocena: 5.0

Komentarze